Туркистоннинг Парчаланиши 1924: Миллий-Ҳудудий Чегараланишнинг Яширин Ҳақиқатлари

“Туркистоннинг Парчаланиши 1924!” монографияси Ўрта Осиё тарихининг энг мураккаб ва баҳсли даврларидан бири – 1924-йил кузида амалга оширилган миллий-ҳудудий чегараланиш сиёсатини холис ва ҳаққоний таҳлил этади. Ушбу фундаментал асар сизга минтақанинг геосиёсий харитасини тубдан ўзгартирган воқеаларни, уларнинг асл сабаб ва оқибатларини чуқур англаш имконини беради. ✅ **Нима учун бу китобни ўқишингиз керак?** Бу китоб шунчаки саналар ва исмлар тўплами эмас, балки коммунистик мафкуранинг “миллий давлатчилик” ниқоби остида Туркистон халқларини қандай парчалаб ташлаганини, уларнинг бирлигига қандай рахна солинганини очиб берувчи ноёб тадқиқотдир. Муаллиф, тарихчи Қаҳрамон Ражабов узоқ йиллар давомида тўпланган архив ҳужжатлари, жумладан, Ўзбекистон Республикаси ва Россия Федерациясида сақланаётган “мутлақо махфий” маълумотлар, ўша давр матбуоти материаллари ҳамда мавжуд тарихий адабиётларнинг қиёсий таҳлили асосида мислсиз далилларни тақдим этади. 🔹 **Асарнинг асосий қиймати ва афзалликлари:** * **Яширин ҳақиқатлар фош этилади:** Китобда қизил империя даврида халқимиздан яширилган, большевикларнинг макру-ҳийласи ва қабиҳ режаларини ойдинлаштирувчи фактлар келтирилади. Бу сиёсатнинг асосий мақсади минтақадаги марказий ҳокимиятни мустаҳкамлаш ва халқларнинг бирлашиб, кучли давлат тузишига йўл қўймаслик бўлган. * **Ҳаққоний ва холис таҳлил:** Монография илмий тамойилларга содиқ қолган ҳолда, архив материаллари ва бошқа ишончли манбалар асосида ёзилган. Бу унинг илмий қийматини оширади ва ўқувчига воқеаларга нисбатан шаффоф нигоҳ билан қараш имконини беради. * **Ўзбекистон ССР ва минтақанинг шаклланиши:** Китоб 1924-йилда Туркистон Автоном Совет Социалистик Республикаси (АССР), Бухоро Халқ Совет Республикаси (БХСР) ва Хоразм Халқ Совет Республикаси (ХХСР) ҳудудларида Ўзбекистон ССР, бошқа иттифоқдош ва автоном республикалар ҳамда вилоятлар қандай тузилганини батафсил ёритади. Бу тузилмалар аслида мустақил давлатчиликдан йироқ бўлиб, ягона совет давлатининг бўлаклари ҳисобланган. * **Муаллифнинг ўзига хос услуби:** Қаҳрамон Ражабовнинг услуби қуруқ фактларни шунчаки баён этишдан иборат эмас. У воқеаларни таҳлил қилишда чуқур илмий ёндашувни қўллаган ҳолда, ўқувчининг қизиқишини доимий равишда ушлаб туради. Унинг ишлари Ўзбекистоннинг янги тарихи бўйича муҳим манба ҳисобланади. 📚 **Китоб кимлар учун?** Ушбу монография Туркистон тарихига бефарқ бўлмаган барча китобхонларга мўлжалланган. Хусусан, тарихчилар, сиёсатшунослар, талабалар, тадқиқотчилар, миллий ўзлик ва давлатчилик тарихи билан қизиқувчи кенг жамоатчилик учун қимматли манба бўлиб хизмат қилади. Китоб миллий озодлик ҳаракатлари ва уларнинг оқибатлари ҳақида янги билимларни беради. 🌐 **Бугунги кун учун аҳамияти:** 1924-йилги чегараланиш нафақат ўтмишдаги, балки замонавий Марказий Осиё геосиёсатидаги аҳамиятини тушунишга ёрдам беради. Минтақанинг этник, ижтимоий ва иқтисодий омилларига таъсири, миллий давлатлар тузилиши жараёни ҳамда унинг узоқ муддатли оқибатлари, жумладан, ҳудудий низолар ва миллатлараро муносабатларга таъсири бугунги кунда ҳам долзарб бўлиб қолмоқда. Ушбу асар ўзбек халқининг тарихи, келажаги ва минтақадаги ўрнини англашда бебаҳо қўлланмадир. У бизга ўтмишдан сабоқ чиқариш ва келажакни янада мустаҳкам қуриш учун керакли билим ва таҳлилий кўникмаларни беради. Китоб Ўзбекистон ФА Тарих институти Илмий кенгашининг 2024-йил 27-октябрдаги навбатдан ташқари мажлис қарори баённомасига асосан нашрга тавсия этилгани унинг илмий асосларга қурилганидан далолат беради. **Хулоса:** Туркистоннинг бўлиниши – бу шунчаки қора саҳифа эмас, балки халқимизнинг мустақиллик сари узоқ ва машаққатли йўлининг ажралмас қисмидир. Ушбу монография орқали сиз ўтмишни янгича кўз билан кўришга, холис хулосалар чиқаришга ва бугунги мустақиллигимизнинг қадрига етишга ундайсиз. Ўзбекистон тарихи бўйича чуқур билим олишни истаган ҳар бир киши учун бу китоб мутлақо зарурдир.